Bialowieza summercamp JNM

Libellen (Odonata) van Biebrza en Bialowieza
tijdens 'Dolen door Polen’ Juli 1999  by Peter Lindenburg

 Dit is het libellenverslag van het masterkamp van de afgelopen zomer: 'Dolen door Polen'. Per gebied heb is opgeschreven wat er zoal allemaal vloog, en dit is het resultaat. Ik hoop dat jullie bij het lezen ook weer een beetje die freak-kriebels voelen die we in Polen constant hadden!

Het kampterrein.

Bij het poeltje op het kampterrein vlogen een paar soorten juffertjes. Zo vlogen er wat Lantaarntjes (Ischnura elegans), erg veel Gewone Pantserjuffers (Lestes sponsa), ook veel Azuurwaterjuffers (Coenagrion puella) en een enkele Variabele Waterjuffer (C. pulchellum).

Eén keer werd er boven het poeltje een Grote Keizerlibel (Anax imperator) gezien.

Tussen de appelbomen aan de rand van de boomgaard hadden veel Geelvlekheidelibellen (Sympetrum flavoleum), Bloedrode Heidelibellen (S. sanguineum) en Steenrode Heidelibellen (S. vulgatum) hun uitkijkposten.

Verder vlogen boven het kampterrein geregeld Bruine Glazenmakers (Aeshna grandis) en één keer hebben we een in de schemering jagende Groene Glazenmaker (A. viridis) gevangen.

Het meer Jez. Drenstwo.

Jez. Drenstwo is een meer dat op loopafstand van het kampterrein lag. De oever is begroeid met hoog riet en wilgestruiken en er is een plek waar het meer een stukje het land in komt, het vormt als ‘t ware een soort baaitje. Daarin groeien onder andere lisdoddes en waterlelies. Een eindje verder komt er een slootje in het meer uit. Erbij liggen vochtige hooilandjes. Hier zijn veel soorten gescoord!

Er vlogen wat Bosbeekjuffers (Calopteryx virgo) rond, er zaten veel Gewone Pantserjuffers, een aantal Tangpantserjuffers (Lestes dryas) en Azuurwaterjuffers, Watersnuffels (Enallagma cyathigerum) en Lantaarntjes. Er werd één Grote Roodoogjuffer (Erythromma najas) gevangen en een paar Blauwe Breedscheenjuffers (Platycnemis pennipes). Dat was het wat de juffers betreft.

Een heel erg vette freaksoort was de Zuidelijke Keizerlibel (Anax parthenope) die verschillende excursies boven het baaitje hebben zien vliegen. Het is al flippen als je een soort scoort die je in Nederland zelden of nooit ziet, maar als dan ook nog blijkt dat hij helemaal niet in dat deel van Polen hoort voor te komen (F. Bosch 1996)! Het scheelt toch wel een kilometertje of 700. In de buurt van dit meer zijn nog meer Zuidelijke Keizers waargenomen. Was ook wel geinig was, was dat er gezien is dat een Zuidelijke Keizer probeerde een copula te vormen met een Bruine Glazenmaker (Aeshna grandis).

Er vlogen ook nog een stuk of drie Vroege Glazenmakers (A. isosceles) en een paartje Grote Keizerlibellen boven het water en er joeg een Gewone Oeverlibel (Orthetrum cancellatum).

Een andere leuke soort was wat meer actief boven het vochtige weiland: de Bruine Korenbout (Libellula fulva). In Nederland is deze libel vrij zeldzaam. Verder vlogen er boven het land de drie soorten heidelibellen die nagenoeg overal vlogen: Geelvlekheidelibel, Bloedrode Heidelibel en Steenrode Heidelibel. Ook vlogen er een paar Zwarte Heidelibellen (Sympetrum danae).

Ergens op weg naar dit meer lag in het weiland een door koeien ingetrapt plasje van maar een paar vierkante meters oppervlak, waarbij in de directe omgeving 7 soorten libellen, waaronder de Platbuik (Libellula depressa) voorkwamen. Allemaal algemene, maar het liet toch zien dat als er voor een soort een geschikt plekje is, dat-ie er dan ook gewoon zit!

Czerevone Bagno.

Czerevone Bagno is een deel dat een deel van de noordzijde van het enorm grote Biebzra-reservaat beslaat. Het bestaat uit moerasbos rondom door de Biebzra afgezette droge rivierduinen met aan de randen rietmoeras. Als het te nat werd liep er een houten looppad doorheen. Vanaf zo’n houten looppad vingen we de klapper van de dag: de Gevlekte Glanslibel (Somatochlora flavomaculata). Er bleken er redelijk wat rond te vliegen. In Nederland komt deze glanslibel maar op één plaats voor. Helaas was dit één van de weinige soorten die zich die dag niet lieten afschrikken door het weer, dat van een erg hoge luchtvochtigheidsgraad was.

Wel vloog er nog een nieuwe kampsoort: de Weidebeekjuffer (Calopteryx splendens). Een andere opmerkelijke waarneming was dat nogal veel heidelibellen geparasiteerd werden door een bepaalde mijt, die er uit zag als een rood speldeknopje.

Een opsomming van de overige soorten die we in dat gebied gescoord hebben: Bosbeekjuffer, Tangpantserjuffer, Blauwe Breedscheenjuffer, Bloedrode Heidelibel, Geelvlekheidelibel en Steenrode Heidelibel. De heidelibellen vlogen vooral in de droge gebieden.

Omgeving van het Kanaal van Augustov.

Het gebiedje waar op gedoeld wordt ligt ergens tussen de noordgrens van de Biebzra en het Kanaal van Augustov in. Het is maar klein, ongeveer 25 m. lang en 15 m. breed. Het is een ondiep meertje met riet en dotterbloemen en een heleboel andere soorten waterplanten die we niet op naam kenden. Hier vlogen een aantal Gevlekte Glanslibellen en Bruine Korenbouten. Er zaten erg veel Azuurwaterjuffers en Watersnuffels. Als kampsoort konden we de Viervlek (Libellula quadrimaculata) opschrijven. Het was weer een mooie ervaring om in een erg klein stukje natuur 13 soorten libellen te scoren.

Er liep daar in de buurt ook een klein beekje en daar zaten honderden beekjuffers van beide soorten. Als je vanaf een bruggetje gebukt in de lengte van het beekje keek, kreeg je echt een kick van al die fladderende donkerblauwe beesten!

De Bialowieza

In het wereldberoemde oerbos stonden erg veel werkelijk prachtige bomen, maar wat fauna betreft was het wat magertjes (kwam door de tijd van het jaar). Dat geld dus ook voor de libellen. Voor zover ik weet, is er in het oerbos zelf geen enkele libel waargenomen.

Er lag echter vlak buiten het dorp Bialowieza een prachtig park, met een beek, een meer, schaduwrijke paden (het was erg warm die dagen) en een restaurant (met obers die geen enkele beschaafde taal spraken . Het leek net natuur, maar toch was het een park. Hier vloog wel het één en ander. Langs de oever van het kleine riviertje patrouilleerden ongeveer vijf Metaalglanslibellen (Somatochlora metallica). Tussen het riet vlogen erg veel Azuurwaterjuffers en Bosbeekjuffers. Er zat ook een enkele Tengere Pantserjuffer (Lestes virens) en Maanwaterjuffer (Coenagrion lunulatum). Verder vlogen er hier en daar nog wat Bruine Glazenmakers.

Een heel erg leuke en aparte waarneming was het eerstejaars mannetje Withalsvliegenvanger dat een Steenrode Heidelibel ving!

 

Table 1 : Species list of  JNM summercamp 1998. The interesting species are 13, 17, 20, 21, 24, 26.

1)Bosbeekjuffer (Calopteryx virgo)	16)Vroege Glazenmaker (A. isoceles)
2)Weidebeekjuffer (C. splendens)	17)Zuidelijke Keizerlibel (Anax parthenope)
3)Gewone Pantserjuffer (Lestes sponsa)	18) Grote Keizerlibel (A. imperator)
4)Tangpantserjuffer (L. dryas)	19)Metaalglanslibel (Somatochlora metallica)
5)Tengere Pantserjuffer (L. virens)	20)Gevlekte Glanslibel (S. flavomaculata)
6)Maanwaterjuffer (Coenagrion lunulatum)	21)Hoogveenglanslibel (S. artica)
7)Azuurwaterjuffer (C. puella)	22)Viervlek (Libellula quadrimaculata)
8)Variabele Waterjuffer (C. pulchellum)	23)Platbuik (L. depressa)
9)Watersnuffel (Enallagma cyathigerum)	24)Bruine Korenbout (L.fulva)
10)Lantaarntje (Ischnura elegans)	25)Gewone Oeverlibel (Orthetrum cancellatum)
11)Grote Roodoogjuffer (Erythromma najas)	26) Zuidelijke Overlibel (O. brunneum)
12)Paardenbijter (Aeshna mixta)	27)Zwarte Heidelibel (Sympetrum danae)
13)Groene Glazenmaker (A. viridis)	28)Bloedrode Heidelibel (S. sanguineum)
14)Blauwe Glazenmaker (A. cyanea)	29)Steenrode Heidelibel (S. vulgatum)
15)Bruine Glazenmaker (A. grandis)	30)Geelvlekheidelibel (S. flavoleum)

Zoals jullie zien staan hier een aantal niet eerder vermelde soorten in. Eén daarvan is de Zuidelijke Oeverlibel. Deze is gezien in de tuin van het ziekenhuis van Augustov, het was een vrouwtje. De andere soorten zijn gewoon ergens een keer onderweg naar een excursiedoel gezien. De Hoogveenglanslibel is door een aantal mensen gezien ergens in de Biebzra, maar ik weet niet waar.

Wat ook erg opvallend is, is de totale afwezigheid van de Bruinrode Heidelibel (Sympetrum striolatum). Volgens de veldgids van Bos en Wasscher komt hij gewoon voor in deze uithoek van Polen, maar ondanks dat we op een gegeven moment zoveel mogelijk heidelibellen gingen checken om maar een Bruinrode te scoren, hij zat er gewoon niet.

Waarnemingen van Libellen zijn verzameld door Peter Lindenburgh, Hans van Oudheusden, Steven Wytema en Jasper Schut.

Reisverslagen van Briebza en Bialowieza:

1. Reisverslagen van Stichting Wolka
2. Libellen van Biebrza en Bialowieza zoka JNM 1998
3. Vogels van Biebrza en Bialowieza zoka JNM 1998
4. Vlinders van Biebrza en Bialowieza zoka JNM 1998
5. Vogels van Biebrza en Bialowieza Avifauna Groningen mei 2001 .
6. Ecotourist services Biebrza en Bialowieza 10 t/m 18 mei 2003.
7. Ecotourist services Biebrza en Bialowieza 1 t/m 5 oktober 2003.
8. Stichting Wolka Reisverslag Polen 27 april – 6 mei 2001.
9. Stichting Wolka Plantenlijst 27 april – 6 mei 2001.

 

JNM Bialowieza 1998
1. Libellen van Biebrza en Bialowieza zoka JNM 1998
2. Vogels van Biebrza en Bialowieza zoka JNM 1998
3. Vlinders van Biebrza en Bialowieza zoka JNM 1998

JNM Recz Pommeren 1992

• Voorwoord 1992
• 3.1 Birds Recz 1992
• 3.1 Insecten Recz 1992
• 3.1 Dagvlinders Recz 1992
• 3.1 Butterfly Recz 1992
• 3.2 Amfibians Recz 1992
• 3.3 Dragonfly Recz 1992
• 3.3 Mammals Recz 1992
• 3.4 Slideshow Recz 1992
• 3.5 polenbackw97
• 3.6 polenbackw97

1. Reisverslagen van Stichting Wolka
2. Vogels van Biebrza en Bialowieza Avifauna Groningen mei 2001 .
3. Ecotourist services Biebrza en Bialowieza 10 t/m 18 mei 2003.
4. Ecotourist services Biebrza en Bialowieza 1 t/m 5 oktober 2003.
5. Stichting Wolka Reisverslag Polen 27 april – 6 mei 2001.
6. Stichting Wolka Plantenlijst 27 april – 6 mei 2001.

Suckerfish Dropdowns by Patrick Griffiths and Dan Webb.